Kiedy sąd powszechny powinien odmówić stwierdzenia wykonalności wyroku sądu polubownego?

Klauzula porządku publicznego jako przesłanka odmowy stwierdzenia wykonalności wyrokowi sądu polubownego

Kontrola wydanego w Polsce wyroku sądu polubownego ogranicza się do oceny:

  • czy złożony do sądu powszechnego celem stwierdzenia wykonalności dokument jest wyrokiem sądu polubownego ( była o tym szerzej mowa w poprzednich artykułach na przykładzie fałszywego, tj. nieistniejącego Sądu Polubownego Binar)

  • czy dany spór mógł być poddany pod rozstrzygnięcie sądu polubownego

    oraz

  • czy uznanie lub wykonanie wyroku sądu polubownego byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzula porządku publicznego).

Klauzula porządku publicznego stanowi wyraz suwerenności państwowej i narzędzie ochrony krajowego porządku prawnego. Jest stosowana do kontroli zarówno orzeczeń sądów zagranicznych, jak i sądów polubownych. Przez podstawowe zasady należy rozumieć przede wszystkim zasady konstytucyjne. Jak słusznie zauważa W. Siedlecki w Fikcyjny proces cywilny (opubl. w PiP 1955, Nr 2, poz. 212), szczególne znaczenie z punktu widzenia zarówno procesowego jak i materialnego porządku prawnego ma kwestia fikcyjnego postępowania arbitrażowego, prowadzonego przez strony w celu obejścia przepisów prawnych. W przypadku fikcyjności postępowań ocena zgodności z porządkiem publicznym powinna być dokonana w dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, z punktu widzenia dopuszczalności zawarcia zapisu na sąd polubowny dla sporów nieistniejących (porządek materialnoprawny). Po drugie – z uwagi na możliwość prowadzenia takiego postępowania, dla którego faktyczny przedmiot w ogóle nie istnieje – ocena ta powinna być zachowana z uwzględnieniem porządku procesowego. Mając zatem na względzie rozważania autora, należy uznać, że ocena zgodności z porządkiem prawnym fikcyjnego postępowania arbitrażowego winna nastąpić przy uwzględnieniu materialnoprawnego i procesowego porządku.

Jak słusznie zaś wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 marca 2012r., sygn. akt I CSK 312/11:Procesowy porządek publiczny może być podstawą oceny wyroku sądu polubownego w dwóch aspektach. Po pierwsze, ocenie podlega zgodność procedury, która doprowadziła do wydania wyroku sądu polubownego z podstawowymi procesowymi zasadami porządku prawnego. Po drugie, ocenie podlegają skutki wyroku arbitrażowego z punktu widzenia ich zgodności z procesowym porządkiem publicznym, tj. czy dają się one pogodzić z systemem prawa procesowego, np. czy nie naruszają powagi rzeczy osądzonej lub praw osób trzecich.” Cytując ponadto w dalszej kolejności powołany wcześniej wyrok Sądu Najwyższego, wskazać trzeba, iż „Klauzula porządku publicznego jak każda klauzula generalna jest niedookreślona, co pozostawia sądowi orzekającemu w konkretnej sprawie dużą dyskrecjonalność, niemniej na jej podstawie kontrola elementów składających się na orzeczenie sądu polubownego nie może przybierać rozmiarów właściwych kontroli merytorycznej (zasadności) takiego orzeczenia. Zakaz kontroli merytorycznej takiego orzeczenia, związany jest z istotą stosowania klauzul porządku publicznego. Przy jej stosowaniu nie chodzi bowiem o to, aby oceniane orzeczenie było zgodne ze wszystkimi wchodzącymi w grę bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa, lecz też o to, czy wywarło ono skutek sprzeczny z podstawowymi zasadami krajowego porządku prawnego.”

Pisaliśmy już o tym w poprzednich artykułach, ale gwoli przypomnienia: Jeśli sąd powszechny w sposób sprzeczny z prawem nadał klauzulę wykonalności wyrokowi sądu polubownego, który nie pochodził od sądu polubownego (jak w przypadku wyroków nieistniejącego Sądu Binar), albo wyrokowi sądu polubownego sprzecznemu z klauzulą polskiego porządku prawnego, wówczas uzasadnione jest dochodzenie od Skarbu Państwa naprawienia szkody wyrządzonej na skutek wyegzekwowania takiego wyroku przez komornika.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Piotr Zieliński

Kontakt: kom: + 48 697 053 659 lub tel: + 48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • RSS
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • Poleć
  • LinkedIn
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


4 + 7 =

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>