Na czym polega przestępstwo działania w celu uszczuplenia majątku w razie grożącej niewypłacalności z art. 300 § 1 k.k.?

Pierwszym z regulowanych w kodeksie karnym i wymierzonych w interesy wierzyciela przestępstw jest działanie w celu uszczuplenia majątku w razie grożącej dłużnikowi niewypłacalności lub upadłości. Mówiąc prostszym językiem – art. 300 § 1 k.k. opisuje sytuację, w której znajdujący się w bardzo złej kondycji finansowej dłużnik „upłynnia” swój majątek tak, aby jego wierzyciel lub wierzyciele nie mogli skutecznie dochodzić od niego zapłaty zaległych wierzytelności.

„Zła kondycja finansowa” oznacza realnie grożącą dłużnikowi niewypłacalność lub upadłość. Aby zrozumieć te dwa pojęcia, trzeba odwołać się do prawa upadłościowego.

Z niewypłacalnością mamy do czynienia, gdy dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Oznacza to tyle, że sprawca ma zobowiązania, których termin płatności już minął, a on nie posiada środków finansowych pozwalających na ich uregulowanie. Należy zauważyć, że w przepisie jest mowa o „grożącej” niewypłacalności, a zatem przestępstwo to można popełnić również jeśli dłużnik nie jest jeszcze niewypłacalny zgodnie z przedstawioną wyżej definicją, ale wszystko wskazuje na to, że wkrótce utraci możliwość spłaty swojego zadłużenia. Groźba niewypłacalności musi być realna, tzn. abyśmy mogli mówić o przestępstwie, dłużnik nie powinien mieć perspektyw na nagłą poprawę swojej kondycji finansowej. Taka sytuacja zajdzie najczęściej wtedy, gdy kolejne zaciągnięte zobowiązania wkrótce staną się wymagalne (tzn. nastąpi moment ich płatności) lub dłużnik ma w perspektywie utratę dochodów, pozwalających dotychczas na regularną spłatę zobowiązań pieniężnych.

O „grożącej upadłości” możemy mówić natomiast wtedy od czasu, gdy dłużnik zaprzestał płacenia długów, a nawet gdy istnieje bezpośrednie niebezpieczeństwo zaprzestania płacenia długów. Wtedy bowiem, zgodnie z zasadami prawa upadłościowego następuje moment, w którym dłużnik lub jego wierzyciele mają prawo złożenia do sądu upadłościowego wniosku o upadłość.

Oczywiście, jak przy każdym tego typu nieostrym pojęciu, tak również przy pojęciu „grożącej niewypłacalności” czy „grożącej upadłości” ocena tego, czy doszło do popełnienia przestępstwa zależy od realiów konkretnej sprawy. Pamiętaj o tym niezależnie od tego, czy jesteś pokrzywdzonym – wierzycielem, czy oskarżonym – dłużnikiem.

Pamiętajmy, że o popełnieniu przestępstwa z art. 300 § 1 k.k. można mówić tylko w sytuacji gdy istnieje realna groźba popadnięcia przez dłużnika w krótkim czasie w stan niewypłacalności lub upadłości. Jeśli natomiast dłużnik zbywa swój majątek, nawet jeśli jest to oczywiste działanie na szkodę wierzycieli, ale jego sytuacja finansowa nie jest tak dramatyczna jak w opisanych powyżej sytuacjach, to nie mamy do czynienia z opisywanym przestępstwem. Wtedy to wierzyciel powinien rozważyć zastosowanie instrumentów, które daje mu prawo cywilne, w szczególności skargi pauliańskiej.

Opisywane przestępstwo można popełnić na wiele sposobów. W przepisie art. 300 § 1 k.k. ustawodawca wymienił szereg czynności, które mogą prowadzić do uszczuplenia majątku dłużnika ze szkodą dla wierzyciela. Są to:

  • usuwanie składników majątku to znaczy zabranie składnika majątku z miejsca, w którym się on znajduje, przy czym nie jest konieczne, aby było to trwałe pozbycie się praw majątkowych;

  • ukrywanie majątku co należy rozumieć jako utajnienie przed wierzycielem miejsca przechowywania określonego składnika majątku, oczywiście ta czynność nie musi łączyć się z definitywnym pozbyciem się rzeczy, którą dłużnik ukrywa;

  • zbycie majątku tj. zawarcie umowy, w ramach której, za odpłatnością, dłużnik przekazuje rzecz innej osobie – najczęściej będzie chodziło o sprzedaż składnika majątku;

  • darowanie majątku czyli przekazanie nieodpłatnie swojej rzeczy innej osobie;

  • niszczenie, uszkodzenie rzeczy należy rozumieć jak najbardziej potocznie, oczywiście chodzi o takie uszkodzenie, które obniża wartość składników majątku;

  • obciążanie swojego majątku to znaczy zaciąganie zobowiązań lub ustanawianie zabezpieczeń na swoim majątku, takich jak hipoteka czy zastaw, dotyczy to obciążenia rzeczywistego lub pozornego, tzn. takiego które za zgodą drugiej strony zostało zawarte tylko dla pozoru i żadna ze stron nie miała nigdy w zamiarze realizacji postanowień umowy.

Jeśli więc dłużnik podejmuje którekolwiek z wyżej wymienionych działań, przy spełnieniu pozostałych opisanych w tym artykule przesłanek, dopuszcza się przestępstwa z art. 300 § 1 k.k.

Opisywane przestępstwo jest przestępstwem materialnym – skutkowym. Można to wytłumaczyć w ten sposób, że do tego, aby doszło do jego popełnienia, konieczne jest wystąpienie skutku – w tym przypadku skutkiem będzie pokrzywdzenie wierzyciela – uniemożliwienie mu dochodzenia roszczeń.

Należy także pamiętać, że „pokrzywdzenie wierzyciela” zgodnie z art. 300 § 1 k.k. może przybrać jedną z dwóch form:

  • udaremnienie zaspokojenia roszczeń – tzn. całkowite uniemożliwienie wierzycielowi odzyskania pieniędzy od dłużnika;

  • uszczuplenie zaspokojenia roszczeń, z którym mamy do czynienia w sytuacji gdy działania dłużnika prowadzą do częściowego uniemożliwienia wyegzekwowania od niego należności.

Niezależnie, czy działania dłużnika doprowadzą do pierwszego czy do drugiego skutku, dochodzi do popełnienia przestępstwa. Różnica może wystąpić jedynie przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu, który będzie odpowiednio mniejszy jeśli wierzyciel jednak miał możliwość choć częściowego, zaspokojenia swoich słusznych roszczeń.

kontakt tel. 697 053 659 lub 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • RSS
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • Poleć
  • LinkedIn
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Na czym polega przestępstwo działania w celu uszczuplenia majątku w razie grożącej niewypłacalności z art. 300 § 1 k.k.?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Wasza prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


× 5 = 35

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>