Na czym polega przestępstwo ubezpieczeniowe?

Przestępstwo ubezpieczeniowe należy do typowych przestępstw występujących w obrocie gospodarczym i zostało uregulowane w art. 298 § 1 i 2 k.k.

Zgodnie z § 1 art.298 k.k.  „kto, w celu uzyskania odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia, powoduje zdarzenie będące podstawą do wypłaty takiego odszkodowania, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5″.

Do wypełnienia znamion tego przestępstwa wystarczające jest, że spowodujesz zdarzenie będące podstawą do wypłaty odszkodowania. Już wówczas popełniasz przestępstwo ubezpieczeniowe.

Wobec powyższego, przestępstwo to nie jest uzależnione od złożenia przez Ciebie do firmy ubezpieczeniowej wniosku o odszkodowanie, ani tym bardziej od skutku w postaci niekorzystnego rozporządzania mieniem (wypłaty odszkodowania). Przestępstwo ubezpieczeniowe popełniasz już w chwili spowodowania zdarzenia, które dopiero w przyszłości może doprowadzić do wypłaty tego odszkodowania.

Należy zatem bliżej przyjrzeć się pojęciu „spowodowanie zdarzenia”. Należy przez nie rozumieć takie działania lub zaniechania sprawcy, które prowadzą do powstania zmiany w świecie zewnętrznym (wypadku), od której uzależniona jest wypłata odszkodowania. Chodzi tutaj o swoiste sfałszowanie stanu rzeczywistego. Przykłady takich zdarzeń to:

  • porzucenie ubezpieczonego pojazdu,

  • zniszczenie pojazdu,

  • zniszczenie lub uszkodzenie ubezpieczonego mienia,

  • spowodowanie pożaru, na skutek którego powstaje szkoda w ubezpieczonym mieniu.

Każde z tych zdarzeń może prowadzić do wypłaty odszkodowania przez firmę ubezpieczeniową.

Jeżeli natomiast spowodujesz zdarzenie, które w świetle umowy zawartej z ubezpieczycielem lub obowiązujących ogólnych warunków ubezpieczenia nie ma takiego charakteru, nie mamy wtedy do czynienia z przestępstwem z art. 298 § 1 k.k.

Przestępstwo ubezpieczeniowe może być popełnione tylko umyślnie w postaci zamiaru bezpośredniego, tj. sprawca musi chcieć spowodować zdarzenie, które może być podstawą wypłacenia odszkodowania. Jest to przestępstwo kierunkowe, ponieważ sprawca działa w celu uzyskania odszkodowania. Oznacza to, że jeżeli spowodujesz zdarzenie przez nieostrożność czyli nieumyślnie to nie popełniasz przestępstwa. Jednakże należy także wskazać, iż w przypadku popełnienia przestępstwa umyślnie, gdy Twoim celem nie jest uzyskanie odszkodowania, to również nie popełniasz przestępstwa z art. 298 § 1 k.k. Jeśli więc zniszczysz umyślnie samochód, ale nie robisz tego w celu wyłudzenia odszkodowania, to nie popełniasz opisywanego przestępstwa. Innym przykładem jest sytuacja, gdy sprawca chce zniszczyć ubezpieczone mienie, ale nie ma świadomości istnienia umowy ubezpieczeniowej.

Twoim celem musi być zatem uzyskanie odszkodowania, jednakże należy podkreślić, iż nie musisz być jego beneficjentem. Odszkodowanie mogą w szczególności otrzymać:

  • ubezpieczający (strona umowy – płacący składki),

  • ubezpieczony (osoba, której majątkowi zagraża wypadek)

  • i uprawniony (osoba trzecia uprawniona do odszkodowania).

Sprawca może tutaj działać na rzecz wskazanych osób. Wskażę następujący przykład:

Jadąc samochodem będącym własnością innej osoby, która opłaca składki na ubezpieczenie, np. rodzica – powodujesz wypadek celem wyłudzenia odszkodowania od ubezpieczyciela na rzecz osoby uprawnionej do ubezpieczenia (rodzica) , to i tak Ty jesteś osobą, która popełnia przestępstwo z art. 298 § 1 k.k.

Jak wynika z powyższego, do zaistnienia przestępstwa ubezpieczeniowego nie jest konieczna umowa wiążąca sprawcę z zakładem ubezpieczeń. Dla bytu przestępstwa nie jest także istotne, kto ma uzyskać korzyść w wyniku tego przestępstwa. Sprawcą oszustwa ubezpieczeniowego może być zarówno osoba, która dąży do uzyskania odszkodowania dla siebie, jak i osoba, która podejmuje działania prowadzące do powstania zdarzenia stanowiącego podstawę do wypłaty odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia dla innego podmiotu.

Jednakże należy podkreślić, iż ustawodawca przewidział klauzulę niekaralności za popełnienie przestępstwa oszustwa ubezpieczeniowego. Zgodnie bowiem z art. 298 § 2 k.k nie podlega karze, kto przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie zapobiegł wypłacie odszkodowania.

Zatem przesłanką zastosowania klauzuli niekaralności jest dobrowolne zapobiegnięcie wypłacie odszkodowania jeszcze przed wszczęciem postępowania karnego – tzn. przed wydaniem postanowienia o wszczęciu dochodzenia lub śledztwa.

Wypłacie odszkodowania zapobiegasz tylko wtedy, gdy nie zostanie ono wypłacone przez instytucję do tego zobowiązaną w całości. Jeżeli taka instytucja wypłaci chociażby część odszkodowania skorzystanie z czynnego żalu nie jest możliwe. Instytucję czynnego żalu opiszę szczegółowo w jednym z kolejnych z artykułów.

autor artykułu: aplikant adwokacki Patrycja Ponikowska

kontakt tel. 697 053 659 lub 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • RSS
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • Poleć
  • LinkedIn
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Na czym polega przestępstwo ubezpieczeniowe?

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Wasza prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


9 × = 36

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>