Wykonane wyroki nieistniejącego sądu arbitrażowego Binar a odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa

Sądem polubownym jest sąd niepaństwowy, który orzeka w sporach cywilnoprawnych poddanych mu pod rozstrzygnięcie na mocy umowy stron – zapisu na sąd polubowny i orzekający w sprawach o prawa majątkowe oraz o prawa niemajątkowe mogące stanowić przedmiot ugody (z wyłączeniem spraw o alimenty)

Podstawą przekazania do rozstrzygnięcia sprawy cywilnej pod rozstrzygnięcie sądu polubownego stanowi zapis na sąd polubowny. W kodeksie postępowania cywilnego zapis na sąd polubowny unormowany jest w art. 1161§1 k.p.c. i wyraźnie wskazuję, iż jest dokonywany poprzez umowę stron.

Wyroki sądów polubownych, po ich uznaniu lub po stwierdzeniu ich wykonalności przez sąd powszechny, zrównane są mocą z wyrokami sądów powszechnych. Procedura uznania lub stwierdzenia wyroku lub ugody zawartej przed sądem polubownym odbywa się na posiedzeniu niejawnym i wymaga wcześniejszego wniosku strony. W przypadku wyroków sądów polubownych wydanych za granicą konieczne jest wyznaczenie rozprawy.

Sąd powszechny powinien odmówić uznania lub stwierdzenia wykonalności wyroku sądu polubownego, jeżeli stwierdzi że:

  1. według przepisów ustawy spór nie może być poddany pod rozstrzygnięcie sądu polubownego,

  2. uznanie lub wykonanie wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd polubowny Binar

W roku 2015 polski wymiar sprawiedliwości wstrząsnęły doniesienia o fikcyjnych wyrokach sądu arbitrażowego BINAR mającego siedzibę w Warszawie oraz Talinie w Estonii. Oszuści wykorzystując lukę w prawie w postaci braku skatalogowania listy stałych sądów arbitrażowych tworzyli fałszywe tytuły egzekucyjne, którym następnie Sąd Okręgowy w Warszawie XX Wydział Gospodarczy nadawał klauzulę wykonalności. Celem ataków były duże spółki z branży paliwowej, które o fakcie wydania wyroku sądu polubownego i stwierdzenia jego wykonalności dowiadywali się dopiero na etapie wszczęcia egzekucji komorniczej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Śremie Roberta Śron.

Dla przypomnienia sprawy cywilne mogą być poddawane pod rozstrzygnięcie zarówno sądom powszechnym jak i sądom polubownym. Podstawą przekazania do rozstrzygnięcia sprawy cywilnej pod rozstrzygnięcie sądu polubownego stanowi zapis na sąd polubowny. W kodeksie postępowania cywilnego zapis na sąd polubowny unormowany jest w art. 1161§1 k.p.c. i wyraźnie wskazuję, iż jest dokonywany poprzez umowę stron.

Sądy polubowne zaś dzielą się na stałe oraz powoływane mocą woli stron dla rozstrzygnięcia danego sporu już istniejącego.

Oszuści, którzy wykorzystali lukę w polskim prawie założyli stronę internetową Stałego Niezależnego Międzynarodowego Sądu Arbitrażowego BINAR: http://www.binararbitration.pl/vahekohus/index.html, zamieścili tam regulamin oraz adres i numer telefonu. Niestety wszelkie próby kontaktu z rzekomym sądem arbitrażowym są daremne. Ponadto podany adres przy ul. Emili Plater w Warszawie jest adresem wirtualnym i faktycznie trudno powiedzieć czy jakikolwiek podmiot ma tam siedzibę. Warto podkreślić, iż rzekomy Stały Niezależny Międzynarodowy Sąd Arbitrażowy BINAR ma numer KRS 0000039560, o którym dowiedzieliśmy się przeglądając akta sprawy o stwierdzenia wykonalności rzekomego wyroku pochodzącego od w/w sądu. Po sprawdzeniu przedmiotowego numeru KRS, ku naszemu zdumieniu okazało się, iż pod wskazanym w zapisie na Sąd polubowny numerem KRS 0000039560 występuje zupełnie inny podmiot: Binar Sp. z o.o. mający siedzibę w Warszawie przy ul. Domaniewskiej. Dalsza lektura odpisu aktualnego KRS Stałego Niezależnego Międzynarodowego Sądu Arbitrażowego BINAR(bądź zgodnie z KRS Binar sp. z o.o.) prowadzi do wniosku, iż w/w podmiot jest w istocie firmą zajmującą się szeroko rozumianą działalnością budowlaną. Nadto wskazać należy, iż podmiot o numer KRS 00000395604 tj. BINAR sp. z o.o. nie może być również poczytywany jako sąd arbitrażowy powołany przez strony ad hoc z uwagi na całkowitą sprzeczność z nazwą Stałego Niezależnego Międzynarodowego Sądu Arbitrażowego BINAR, którego literalne brzmienie sugeruję instytucjonalny i stały charakter w/w podmiotu.

Dalsze zdumienie pojawiło się, gdy odkryliśmy, iż właścicielem i jedynym członkiem zarządu spółki Binar sp. z o.o. jest ta sama osoba która była jedynym reprezentantem estońskiej spółki OÜ Aaborn na której rzecz nadano klauzulę wykonalności wyrokowi sądu polubownego czyli rzekomego wierzyciela.

W tym miejscu warto postawić zasadnicze pytanie:

Dlaczego w takim razie Sąd Okręgowy w Warszawie XX Wydział Gospodarczy nadał dokumentowi pochodzącemu od firmy budowlanej klauzulę wykonalności i tym samym stworzył tytuł wykonawczy opiewający na kilka milionów złotych?

Art. 1213 k.p.c. wyraźnie wymaga od wnioskodawcy załączenia wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej, a zatem niezbędną czynnością jaką musi podjąć Sąd rozpatrujący sprawę jest ustalenie czy przedstawiony mu dokument jest wyrokiem sądu polubownego, a zatem niezbędne jest ustalenie, czy pochodzi od sądu polubownego. Negatywne ustalenia w tym zakresie zobowiązują Sąd do odmowy nadania w/w dokumentowi klauzuli wykonalności bowiem nie jest on wyrokiem. Powyższe ma tym większe znaczenie, gdy zapis na sąd polubowny wskazuje na Stały Sąd Arbitrażowy – czyli podmiot stały, który można zweryfikować i ustalić czy rzeczywiście jest sądem polubownym i może wydawać wyroki. Niestety swoisty automatyzm w stosowaniu prawa przez Sądy doprowadził do kuriozalnych sytuacji, w których fałszywym wyrokom pochodzącym od nieistniejących sądów arbitrażowych nadaje się klauzę wykonalności. Sprawa jest tym bardziej bulwersująca, iż każdy z rzekomych wyroków opiewał na wielomilionowe kwoty, zaś od uchronienia przedsiębiorców od tak dotkliwych strat wystarczyło zwykłe porównanie numeru KRS z zapisu na sąd polubowny z tym z odpisu aktualnego przedsiębiorców na stronie ministerstwa sprawiedliwości. Powyższe należy traktować jako absolutne minimum, które sąd nadając klauzulę wykonalności wyrokowi sądu polubownego musiał zrobić, zwłaszcza przy wysokości kwoty na którą opiewał w/w wyrok.

Podsumowanie

Mając na uwadze rozważania podjęte w niniejszym artykule, podsumować należy, iż podmiot (osoba fizyczna, osoba prawa), która w wyniku niezgodnego z prawem orzeczenia Sądu w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności wyrokowi pochodzącemu od nieistniejącego sądu arbitrażowego(np: Binar) doznała szkody ma roszczenie odszkodowawcze do Skarbu Państwa, który jest odpowiedzialny za szkody wyrządzone wykonywaniem władzy publicznej(w tym przez Sądy powszechne)

Warunkiem przypisania takiej odpowiedzialności jest:

wystąpienie szkody np. uszczerbek w majątku przedsiębiorcy w wyniku egzekucji kwoty zasądzonej wyrokiem sądu polubownego;

wykonywanie funkcji władzy publicznej np. przez Sąd wydający postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności wyrokowi sądu polubownego;

wyrządzenie szkody działaniami organu władzy publicznej,

działanie organu władzy publicznej jest niezgodne z prawem np. z przepisami kodeksu postępowania cywilnego dot. sądownictwa polubownego tj. art. 1213 oraz 1214 k.p.c. wymagających załączenia do wniosku o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wyroku, nie zaś dokumentu pochodzącego od podmiotu, który sądem nie jest bądź sprzecznych z podstawowymi zasadami porządku prawnego;

Do uzyskania odszkodowania niezbędne jest również stosownie do art. 417¹§2 k.p.c. uzyskanie tzw. „prejudykatu” czyli stwierdzenia we właściwym postępowaniu sądowym niezgodności orzeczenia lub decyzji, która wywołała szkodę. Jednocześnie podkreślić należy, iż uzyskanie prejudykatu nie zawsze jest możliwe np. w sprawach egzekucyjnych, co jednak nie wyłącza odpowiedzialności Skarbu Państwa. W sprawach o nadanie klauzuli wykonalności (jak w opisywanym przypadku Binar) wyrokowi nieistniejącego sądu polubownego jako sprawy o charakterze stricte egzekucyjnym do dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa również nie jest konieczne uzyskanie prejudykatu i od razu można wnieść pozew do sadu powszechnego.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Piotr Zieliński

Kontakt: kom: + 48 697 053 659 lub tel: + 48 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • RSS
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • Poleć
  • LinkedIn
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


× 8 = 64

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>