Zbieg przepisów i przestępstw przy przestępstwie ubezpieczeniowym

Przy przestępstwie ubezpieczeniowym często dochodzi do zbiegu przepisów karnych. Ze zbiegiem przepisów mamy do czynienia w sytuacji, gdy to samo zachowanie sprawcy może zostać zinterpretowane jako dwa różne przestępstwa.

Zgodnie z art. 298 § 1 k.k przepisu Kto, w celu uzyskania odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia, powoduje zdarzenie będące podstawą do wypłaty takiego odszkodowania, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

W praktyce najczęściej może dochodzić do zbiegu (art. 298 § 1 k.k) z przepisami chroniącymi dobra, którym zagrażają zdarzenia spowodowane przez sprawcę w celu uzyskania odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia.

Dzieje się tak na przykład w sytuacji gdy „spowodowanie zdarzenia”, które jest podstawą do wypłaty odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczeniowej polega na zniszczeniu mienia lub sfałszowaniu dokumentów. W takiej sytuacji mamy do czynienia z kumulatywną kwalifikacją czynów z art. 298 § 1 k.k i odpowiednio art. 288 k.k (naruszenie integralności rzeczy) lub art. 270 k.k ( sfałszowanie dokumentu).

Należy się również zastanowić jak będzie traktowane zachowanie sprawcy zdarzenia polegające na nieprawdziwym przedstawieniu okoliczności rzeczywistego wypadku poprzez podanie w zawiadomieniu o powstaniu szkody zawyżonej jej wysokości. Taka sytuacja prowadzi do wprowadzenia w błąd zakładu ubezpieczeń co do elementów istotnych w punktu widzenia wypłaty odszkodowania. Jeżeli zakład ubezpieczeń wypłaci odszkodowanie w wyższej wysokości to takie zachowanie sprawcy, który zawyżył wartość szkody, należy kwalifikować jako oszustwo z art. 286 §1 k.k, a nie przestępstwo ubezpieczeniowe z art. 298 §1 k.k

Należy wskazać, że pomiędzy przestępstwem ubezpieczeniowym, a klasycznym oszustwem z art. 286 §1 k.k nie zachodzi realny zbieg przepisów. To znaczy, ten sam czyn nigdy nie będzie jednocześnie mógł zostać zakwalifikowany jako oszustwo ubezpieczeniowe i oszustwo „zwykłe”. Nie można również traktować przestępstwa ubezpieczeniowego jako usiłowania oszustwa. Przestępstwo z art. 298 k.k jest dokonane w momencie spowodowania zdarzenia pozorującego wypadek ubezpieczeniowy. Usiłowanie popełnienia przestępstwa oszustwa należy natomiast przyjmować od chwili zgłoszenia tego zdarzenia do zakładu ubezpieczeń, dlatego też przestępstwo z art. 298 k.k nie będzie stanowiło czynu współukaranego, a przestępstwo odrębne. Wobec tego w przypadku wyłudzenia odszkodowania na podstawie upozorowania wypadku, zastosowanie będzie miał zarówno art. 298 k.k, a także art. 286 §1 k.k.

Na marginesie należy również wskazać, iż spowodowanie zdarzenia stanowiącego podstawę do wypłaty z tytułu świadczenia z ubezpieczenia osobowego nie jest co do zasady podstawą odpowiedzialności za przestępstwo oszustwa ubezpieczeniowego. Wynika to wprost z przepisu art. 298 §1 k.k., który stanowi, że ukaraniu podlega jedynie sprawca, który spowodował zdarzenie stanowiące podstawę do wypłaty odszkodowania, a nie np. renty. Natomiast świadczenie z tytułu ubezpieczenia osobowego nie ma charakteru odszkodowania. Przybiera zaś postać zapłaty umówionej sumy czy też właśnie np. renty. W pewnych jednak wypadkach świadczenia wypłacane przez ubezpieczyciela z polis osobowych mogą mieć charakter odszkodowawczy, co dotyczy np. zwrotu kosztów leczenia, koszty przeszkolenia zawodowego. Jeśli więc sprawca wywoła umyślnie zdarzenie, celem uzyskania odszkodowania np. z tytułu zwrotu kosztów leczenia, to popełni przestępstwo oszustwa ubezpieczeniowego.

W pozostałych wypadkach spowodowanie zdarzenia będącego podstawą do uzyskania świadczenia z tytułu umowy ubezpieczenia osobowego nie może być uznane za zdarzenie stanowiące podstawę do wypłaty odszkodowania. Nie stanowi ono zatem realizacji znamion czynu zabronionego określonego w art. 298 § 1 k.k. Nie oznacza to jednak braku karalności takiego zachowania po złożeniu przez jego sprawcę wniosku o uzyskanie nienależnego świadczenia. Takie zachowanie sprawcy można kwalifikować jako usiłowanie oszustwa z art. 286 k.k.

autor artykułu: aplikant adwokacki Patrycja Ponikowska

kontakt tel. 697 053 659 lub 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • RSS
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • Poleć
  • LinkedIn
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

3 odpowiedzi na „Zbieg przepisów i przestępstw przy przestępstwie ubezpieczeniowym

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Wasza prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

  2. Leszek pisze:

    Witam, proszę mi powiedziec czy mozna zakwalifikować do art286 czyn w którym poszkodowany w kolizji drogowej zostaje oskarżony o oszustwo ponieważ wg sadu nie podał prawdziwych uszkodzen pojazdu, nadmienić tu trzeba iż firma ubezpieczeniowa wypłaciła odszkodowanie i nie wniosła do tego zastrzeżeń wiec czy czyn ten nie powinien byc kwalifikowany jako art 298?

    • Szanowny Panie,
      Policja często błędnie kwalifikuje czyny, które są oszustwem ubezpieczeniowym lub kredytowym jako zwykłe oszustwo. W tym jednak wypadku trzeba uznać, że jest to czyn z art. 286 k.k. W art. 298 k.k. penalizuje się wywołanie zdarzenia, które może być podstawą wypłaty, np. specjalne spowodowanie wypadku. Wprowadzenie w błąd co do uszkodzeń pojazdu będzie natomiast przestępstwem „zwykłego” oszustwa z art. 286 k.k. Nie ma tutaj znaczenia, że zakład ubezpieczeń wypłacił odszkodowanie. Jest on pokrzywdzonym i może żądać nałożenia na sprawcę obowiązku naprawienia szkody.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


+ 5 = 8

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>